Kâr ve zarar formülü
Komisyon hem alışta hem satışta, işlem tutarı üzerinden ayrı ayrı ödenir. Net sonuç şöyle bulunur:
Alış tutarı = alış fiyatı × lot
Satış tutarı = satış fiyatı × lot
Komisyon = (alış tutarı + satış tutarı) × komisyon oranı
Net kâr/zarar = satış tutarı − alış tutarı − komisyon
Getiri (%) = net kâr/zarar / (alış tutarı × (1 + komisyon oranı)) × 100
Başa baş satış fiyatı = alış fiyatı × (1 + komisyon oranı) / (1 − komisyon oranı)
Getiri, alışta komisyon dahil cebinizden çıkan tutara göre hesaplanır. Formüllerde oran ondalık kullanılır: %0,2 için 0,002.
Örnek hesaplama
750 lot hisseyi 52,40 TL'den alıp 58,10 TL'den sattığınızı ve komisyon oranının %0,2 olduğunu varsayalım (örnek oran; aracı kurumunuzun oranını yazın):
- Alış tutarı: 52,40 × 750 = 39.300,00 TL
- Satış tutarı: 58,10 × 750 = 43.575,00 TL
- Komisyon: (39.300,00 + 43.575,00) × 0,002 = 165,75 TL
- Net kâr: 43.575,00 − 39.300,00 − 165,75 = 4.109,25 TL
- Getiri: 4.109,25 / (39.300,00 × 1,002) × 100 = 4.109,25 / 39.378,60 × 100 ≈ %10,44
- Başa baş satış fiyatı: 52,40 × 1,002 / 0,998 ≈ 52,61 TL
Getiri ve başa baş fiyatı iki ondalığa yuvarlanmıştır; dört ondalıkla %10,4352 ve 52,6100 TL'dir. Satış fiyatı başa baş seviyesinin altında kalırsa, alış fiyatının üstünde satsanız bile komisyonlar yüzünden zarar edersiniz.
Sık yapılan hatalar
- Komisyonu yalnızca bir kez düşmek: satışta da komisyon ödenir.
- Getiriyi yalnızca fiyat farkından hesaplamak: (58,10 − 52,40) / 52,40 × 100 ≈ %10,88 çıkar, oysa komisyonlu getiri %10,44'tür.
- Farklı fiyatlardan yapılmış alımlarda tek bir alış fiyatı tahmin etmek: önce ortalama maliyetinizi hesaplayıp sonucu “Alış fiyatı” alanına yazın.
- Ekrandaki kârı kesinleşmiş saymak: satış gerçekleşene kadar sonuç fiyatla birlikte değişir. Satış parasının hesaba geçme süresi için takas rehberine bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Başa baş satış fiyatı neden alış fiyatından yüksek?
Çünkü hem alışta ödediğiniz hem de satışta ödeyeceğiniz komisyonu karşılamanız gerekir. Formül, satıştan sonra elinize geçen tutarın alışta ödediğiniz toplam tutara eşit olduğu fiyatı bulur. Örnekte 52,40 TL'lik alış için başa baş fiyatı yaklaşık 52,61 TL'dir. Komisyon oranı düştükçe bu fark daralır; sık alım satım yapanlarda ise komisyonlar birikerek büyür.
Komisyon oranımı nereden öğrenirim?
Oran aracı kuruma, hesap türüne ve işlem hacmine göre değişir. Güncel oranınızı aracı kurumunuzun ücret tarifesinden, müşteri sözleşmenizden ya da hesap ekstrenizden öğrenebilirsiniz. Ekstrede görünen toplam kesintiyi işlem tutarına bölmek, komisyona eklenen BSMV gibi kesintiler dahil gerçek oranı verir. Bu oranı “Komisyon oranı (%)” alanına yüzde olarak yazın; binde 1,5 için 0,15 girilir.
Zarar ettiğimde hesap nasıl görünür?
Satış fiyatı alış fiyatından düşükse net sonuç eksi çıkar ve komisyon zararı büyütür. Örneğin 750 lotu 52,40 TL'den alıp 50,00 TL'den satarsanız fiyat farkından doğan zarar 1.800,00 TL'dir. %0,2 oranla toplam komisyon (39.300,00 + 37.500,00) × 0,002 = 153,60 TL olur ve net zarar 1.953,60 TL'ye çıkar. Bu, yaklaşık %4,96'lık bir kayıptır.
Araç vergiyi de hesaba katıyor mu?
Hayır. Araç yalnızca alış ve satış komisyonunu düşer. Hisse alım satım kazançlarının vergilendirilmesi yatırımcının ve payın durumuna göre farklılaşabilir. Kendi durumunuz için aracı kurumunuzdan ya da bir mali müşavirden bilgi alın. Sonuç ekranındaki net kârı vergi öncesi tutar olarak düşünmek gerekir.