Limit, piyasa ve piyasadan limite emir nasıl çalışır? Aynı emir defteri üzerinde gerçekleşme fiyatını, kalan miktarı ve işlem riskini karşılaştırın.
Bir hisse için “al” tuşuna basmak, işlemin gördüğünüz son fiyattan yapılacağını garanti etmez. Ekrandaki son işlem fiyatı geçmişte gerçekleşmiş bir işlemdir; yeni emriniz, sisteme ulaştığı anda karşı tarafta bekleyen emirlerle eşleşir. Emir türü, hangi fiyata kadar işlem yapmaya razı olduğunuzu ve gerçekleşmeyen miktara ne olacağını belirler.
Borsa İstanbul Pay Piyasası'ndaki üç temel seçeneği aynı varsayımsal emir defteriyle karşılaştıralım. Bu rehber emirlerin mekanizmasını anlatır; örnekteki fiyatlar gerçek bir hisseye ait değildir. Borsa İstanbul'un Pay Piyasası işleyişi sayfası, emir türlerinin resmî tanımlarını içerir.
Önce emir defterini okuyun
Bir payda satış tarafında şu miktarlar bekliyor olsun:
| Satış fiyatı | Bu fiyatta satılmayı bekleyen miktar |
|---|---|
| 100,00 TL | 120 adet |
| 100,10 TL | 80 adet |
| 100,30 TL | 200 adet |
Alıcı 250 adet almak istiyor. Tablodaki miktarlar emir Borsa'ya varana kadar değişebilir. Ayrıca tüm emirler fiyat ve zaman önceliği kurallarına tabidir; bu tablo yalnızca farkı görünür kılan sadeleştirilmiş bir örnektir. Borsa İstanbul'un sık sorulan soruları eşleşmenin karşı taraftaki uygun emirler ve fiyat-zaman önceliğiyle yapıldığını açıklar.
Limit fiyatlı emir: Fiyat sınırını siz koyarsınız
Limit alış emrinde fiyat, ödemeye razı olduğunuz en yüksek fiyattır. “250 adet, en fazla 100,10 TL” dediğinizde örneğimizde 120 adet 100,00 TL'den, 80 adet 100,10 TL'den alınabilir. Kalan 50 adet için 100,30 TL'ye gidilmez. Kalan miktar, emrin geçerlilik koşullarına göre 100,10 TL limitli alış olarak defterde bekler; “kalanı iptal et” koşulu verilmişse iptal edilir.
Bu, 100,10 TL'den kesin alım garantisi değildir. Karşı taraftaki satışlar sizden önce başka emirlerle eşleşebilir ya da hiç uygun satış kalmayabilir. Limit satış emrinde mantık tersidir: belirttiğiniz fiyat, satmaya razı olduğunuz en düşük fiyattır. Daha iyi bir fiyattan gerçekleşme mümkündür; uygun alıcı yoksa emir bekleyebilir.
Limit emir, fiyat sürprizini sınırlamak isteyen yatırımcıya kontrol sağlar. Bunun karşılığında emrin tamamı veya bir bölümü hiç gerçekleşmeyebilir. Özellikle düşük işlem hacminde “emri verdim, aldım” varsayımıyla başka bir işlem planlamak hatadır. İşlem geçmişinde gerçekleşen miktarı ve ortalama fiyatı ayrı kontrol edin.
Piyasa emri: Fiyat belirtmeden mevcut satışları karşılarsınız
Piyasa alış emrinde yalnızca miktar belirtilir. Emir, karşı taraftaki en iyi fiyatlı satışlardan başlayarak miktar karşılanana kadar sonraki fiyat kademelerine ilerleyebilir. Yukarıdaki defter hiç değişmeden 250 adetlik piyasa emri gelirse 120 adet 100,00 TL, 80 adet 100,10 TL ve 50 adet 100,30 TL'den gerçekleşir. Toplam tutar 25.023 TL, ağırlıklı ortalama fiyat 100,092 TL olur; komisyon hariçtir.
Bu örnek, “piyasa emri son fiyattan gerçekleşir” düşüncesinin neden yanlış olduğunu gösterir. Piyasa emri belirli bir fiyatı garanti etmez. Alım-satım farkının geniş olduğu veya emir defterinin sığ olduğu bir payda beklediğinizden daha pahalıya alabilir, daha ucuza satabilirsiniz. Kademelerde yeterli karşı emir yoksa tamamlanamayan bölüm iptal edilir; Borsa İstanbul piyasa emirlerinin yalnızca kalanı iptal et (KİE) koşuluyla girildiğini belirtir.
Piyasa emri “ne olursa olsun mutlaka işlem gerçekleşir” anlamına da gelmez. Karşı tarafta uygun emir bulunmayabilir, işlem sırası geçici durabilir veya ilgili seans ve pay için emir türü kısıtlaması uygulanabilir. İşlem öncesinde aracı kurum ekranında tahmini tutarı ve kullanılabilir emir türlerini kontrol edin.
Piyasadan limite emir: En iyi kademeyi alır, kalanı limite çevirir
Piyasadan limite alış emri de girilirken fiyat içermez. Ancak piyasa emrinden farklı olarak yalnızca karşı taraftaki en iyi fiyat kademesiyle eşleşir. Örnekte 250 adetlik emir 100,00 TL'deki 120 adedi alır. Geriye kalan 130 adet, gerçekleşen son fiyat olan 100,00 TL üzerinden limit alış emrine dönüşüp bekler; emir KİE olarak verilmişse beklemez, iptal edilir.
100,10 ve 100,30 TL'deki satışlar bu emirle otomatik olarak karşılanmaz. Eğer en iyi kademede hiç işlem gerçekleşmezse, sürekli işlem aşamasındaki piyasadan limite emir iptal olur; “hiç işlem olmadan en iyi fiyattan pasife yazılır” varsayımı doğru değildir. Borsa İstanbul'un emir türü açıklaması bu ayrımı açıkça tanımlar.
Üç emrin aynı defterde sonucu
| 250 adetlik alış talebi | Hemen gerçekleşen | Gerçekleşmeyen miktarın durumu | Temel belirsizlik |
|---|---|---|---|
| 100,10 TL limit | 200 adet | 50 adet 100,10 TL'de bekler; KİE ise iptal | Tamamı alınamayabilir |
| Piyasa | 250 adet | Kalan yok | Ortalama fiyat görülen son fiyattan farklı olabilir |
| Piyasadan limite | 120 adet | 130 adet 100,00 TL limitli emre döner; KİE ise iptal | En iyi kademe azsa yalnızca küçük bölüm alınır |
Tablo, defterin sabit kaldığı ve farklı emirlerin birbirinden bağımsız gönderildiği varsayımıyla hazırlanmıştır. Gerçek piyasada fiyat ve miktar anlık değişir. Piyasa emrini “hızlı”, limit emrini “güvenli” diye etiketlemek de yanıltıcıdır: biri fiyat belirsizliğini, diğeri gerçekleşmeme olasılığını artırır. Hangi riski taşıyabileceğinizi işlem planınıza göre düşünün. Pozisyon büyüklüğü hesabı toplam riski, hacim rehberi ise likiditeyi değerlendirmek için ek bağlam sağlar.
Emir vermeden önce beş kontrol
- İstediğim fiyat mı, istediğim miktar mı daha önemli? Limit emir fiyatı sınırlarken gerçekleşmeme riskini artırır.
- Alış-satış farkı ve ilk birkaç kademedeki miktar ne? Son fiyat tek başına maliyeti göstermez.
- Kısmi gerçekleşme planım var mı? 250 adedin 120'sini almak, 250 adedi almakla aynı pozisyon değildir.
- Kalan miktarın beklemesini istiyor muyum? KİE seçeneği sonucu değiştirir.
- Emir hangi seans aşamasında iletiliyor? Açılış, kapanış, tek fiyat, devre kesici ve tedbir dönemlerinde kullanılabilen emirler ile iptal/değişiklik kuralları farklılaşabilir. Güncel Borsa duyurusunu ve aracı kurumun emir onay ekranını okuyun.
Sık sorulan sorular
Limit emir neden gerçekleşmedi? Belirlediğiniz fiyatta yeterli karşı emir bulunmamış, emir fiyat-zaman önceliğinde geride kalmış veya geçerlilik süresi dolmuş olabilir. “Bekleyen” ile “gerçekleşen” miktarı karıştırmayın.
Piyasa emri fiyatı sabitler mi? Hayır. Fiyat girilmez; emir uygun karşı kademelerde eşleşir. Bu nedenle özellikle sığ defterde ortalama işlem fiyatı değişebilir.
Piyasadan limite emir piyasa emrinin aynısı mı? Hayır. En iyi tek fiyat kademesiyle işlem görür; kısmi gerçekleşmeden kalan miktar, koşullarına göre limit emre dönüşebilir.
Kaynaklar: Borsa İstanbul Pay Piyasası işleyişi · Borsa İstanbul Pay Piyasası SSS
Kaynak kontrol tarihi: 23 Ekim 2026.
Bu içerik emir mekanizmasını açıklamak içindir; belirli bir menkul kıymete ilişkin yatırım tavsiyesi değildir.
Yatırım tavsiyesi değildir. Finansal kararlarınız için profesyonel danışmanlık alın.
