Halka arz izahnamesinde riskleri, fon kullanımını, ortak satışını ve fiyat tespit raporunu nasıl inceleyeceğinizi örnekli kontrol listesiyle öğrenin.
Halka arz duyurusunda ilk görülen rakam genellikle pay fiyatıdır. Oysa yatırım kararı açısından daha zor soru şudur: Bu payı alırsam hangi şirkete, hangi risklerle ve hangi değerleme varsayımlarıyla ortak oluyorum? İzahname, bu soruyu yanıtlamak için hazırlanmış ana belgedir. Sadece sosyal medya özeti veya talep toplama tarihine bakmak, şirketin borcunu, halka arz gelirinin kime gideceğini ve önemli riskleri atlamaya yol açabilir.
Bu rehber, yüzlerce sayfalık belgede önce hangi bölümlere bakacağınızı gösterir. Bir halka arzı “al” ya da “alma” diye sınıflandırmaz. Aşağıdaki tutar örneği tamamen varsayımsaldır.
Önce onaylı belgeyi bulun
Şirket unvanını KAP Bildirim Sorguları ekranında arayın. “İzahname (SPK Tarafından Onaylanan)” bildiriminin tüm parçalarını ve eklerini açın; ardından satış duyurusu, fiyat tespit raporu ve varsa güncellemelerle karşılaştırın. Bir KAP halka arz belge listesinde izahname, fon kullanım yeri raporu ve fiyat tespit raporunun ayrı belgeler olarak yayımlanabildiğini görebilirsiniz. Şirketten şirkete dosya adları ve belge yapısı değişir.
SPK'nın izahname onayı açıklaması, onay sürecinde bilgilerin tutarlı, anlaşılabilir ve standartlara uygun eksiksiz olup olmadığının incelendiğini belirtir. SPK onayı, pay fiyatının ucuz olduğunu veya yatırımcının kâr edeceğini söylemez. Belgeyi okuma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. SPK da yatırımcıların izahname ve sirkülerleri incelemesini önerir.
1. Şirket ne satıyor, gelirini nereden elde ediyor?
“Faaliyetler” ve “iş modeli” bölümlerinde ürün/hizmet, müşteri türü, coğrafi dağılım ve önemli sözleşmeleri not edin. “Teknoloji şirketi” gibi geniş etiketler yerine satışın hangi mal veya hizmetten geldiğini bulun. Gelirin büyük bölümü tek müşteriye, projeye veya bölgeye bağlıysa bunun kaybı işletmeyi nasıl etkiler? İzahname risk bölümünde bu bağımlılığın karşılığını arayın.
Kendi cümlenizle “Şirket X'i kime satar ve parasını ne zaman tahsil eder?” sorusuna yanıt veremiyorsanız finansal oranlara geçmeden faaliyet bölümünü yeniden okuyun.
2. Arz yeni pay mı, ortak satışı mı?
Sermaye artırımı yoluyla çıkarılan yeni payların satışından sağlanan kaynak, giderler düşüldükten sonra şirketin kullanımına gidebilir. Ortak satışı ise mevcut ortağın payını satmasıdır; satış geliri şirkete değil, satan ortağa yönelir. Bir halka arz her iki yöntemi birlikte içerebilir. SPK'nın veri açıklaması bu iki halka arz şeklini ayrı tanımlar.
Örnek: Varsayımsal bir arzda 120 milyon TL tutarında yeni pay, 80 milyon TL tutarında mevcut ortak payı satılsın. Brüt toplam 200 milyon TL'nin %60'ı yeni pay satışına, %40'ı ortak satışına karşılık gelir. “Şirket kasasına 200 milyon TL girecek” demek yanlış olur. Giderler, tahsilat ve kullanım koşulları ayrıca okunmalıdır. Pay miktarı ve fiyatı değişirse tutarları yeniden hesaplayın.
3. Halka arz geliri nereye harcanacak?
“Fon kullanım yeri” bölümünde yatırım, işletme sermayesi, borç ödeme ve diğer kalemleri ayrı yazın. Oran veriliyorsa toplamın 100'e tamamlandığını kontrol edin. Planın zamanlaması ve karar değişikliği koşulları da önemlidir. “Büyüme yatırımı” ifadesi tek başına yeterli değildir: kapasite, tesis, yazılım, satın alma veya stok gibi somut harcama nedir?
İki soru sorun: Bu harcama gelecekte geliri ya da verimliliği nasıl etkileyebilir? Plan gecikirse şirketin mevcut nakdi ve borcu bunu kaldırabilir mi? Belgede yanıt yoksa bunu bilinmeyen olarak not edin; olumlu senaryoyu kesin sonuç gibi yazmayın.
4. Finansal tablolar aynı dönemi mi anlatıyor?
Hasılat, brüt kâr, faaliyet kârı, net kâr ve faaliyetlerden nakit akışını en az birkaç karşılaştırılabilir dönem için yan yana koyun. Üç aylık tutarı doğrudan yıllık tutarla karşılaştırmayın. Konsolide ve solo tabloları karıştırmayın. Kâr yükselirken faaliyet nakit akışı zayıfsa alacaklar, stoklar ve tek seferlik gelirler için dipnotları okuyun. Bu kalemleri izlemek için bilanço dönemi rehberindeki kontrol çerçevesinden de yararlanabilirsiniz.
Basit çalışma tablosu şu dört satırdan oluşabilir: satış büyümesi, faaliyet kâr marjı, net borç veya net nakit, faaliyet nakit akışı. Rakamlar arasındaki uyumsuzluğu anlamadan “kârlı şirket” etiketini kullanmayın. Muhasebe politikası veya dönem değişikliği varsa karşılaştırmayı buna göre düzeltin.
5. Risk faktörlerinde şirket özelinde ne var?
Her izahnamede genel piyasa riski bulunur. Asıl araştırma şirket özelindeki maddelerdedir: az sayıda müşteriye bağımlılık, döviz pozisyonu, dava, lisans, ilişkili taraf işlemleri, büyük yatırım ihtiyacı, hammadde fiyatı veya borç yenileme riski. Her madde için bir “izleme göstergesi” yazın. Örneğin müşteri yoğunlaşması riskinin karşılığı, en büyük müşterinin toplam satış içindeki payı olabilir.
Risk listesini okurken “Bu gerçekleşirse şirketin geliri, maliyeti veya nakdi nasıl etkilenir?” diye sorun. Belgede olasılık veya tutar yoksa kendi rakamınızı gerçekmiş gibi eklemeyin.
6. Halka arz fiyatı nasıl bulunmuş?
Fiyat tespit raporunda kullanılan yöntemleri, seçilen benzer şirketleri, tahminleri ve varsayımları inceleyin. Bir çarpanın düşük görünmesi tek başına ucuzluk kanıtı değildir; şirketlerin büyüme, borç, kârlılık ve muhasebe özellikleri farklı olabilir. İndirgenmiş nakit akımı gibi ileriye dönük yöntemlerde büyüme ve iskonto varsayımlarına özellikle dikkat edin.
Kısa bir duyarlılık testi yapın: “Öngörülen büyüme gerçekleşmezse değerleme nasıl değişir?” Raporda tek bir olumlu senaryo baskınsa bunu risk olarak not edin. Fiyat tespit raporunu izahname ve bağımsız finansal raporlarla beraber okuyun; yöntem adı tek başına doğruluk garantisi değildir.
7. Halka açıklık, pay grubu ve satış kısıtları ne söylüyor?
Arz sonrası toplam pay sayısını, halka açıklık oranını, imtiyazlı payları ve ortakların satış kısıtlarını inceleyin. Aynı ekonomik paya sahip iki pay grubu, oy hakkı bakımından farklı olabilir. Bir ortağın arzdan sonra ne kadar pay tutacağı ve ne kadar süre satış yapmayacağı da arz-talep dinamiği açısından anlamlıdır. Kesin koşulları genel haberlerden değil, ilgili izahnameden alın.
8. Son güncellemeleri kontrol edin
İzahnameyi indirdiğiniz gün, talep toplama sırasında yeni bir açıklama veya düzeltme yayımlanmış olabilir. KAP'ta şirket ve aracı kurum bildirimlerinin tarih-saatini kontrol edin. Özellikle fiyat, pay miktarı, satış yöntemi ve riskleri etkileyen güncellemeleri eski notunuza işleyin. Bir belgenin eski sürümüyle yatırım kararı vermemek için dosyanın tarihini saklayın.
Kaydedilebilir halka arz kontrol listesi
- Onaylı izahnameyi ve eklerini KAP'tan açtım; tarihini yazdım.
- Şirketin gelir kaynağını ve müşteri bağımlılığını kendi cümlemle açıkladım.
- Yeni pay ile ortak satışı tutarlarını ayırdım.
- Fon kullanım kalemlerini ve zamanlamasını not ettim.
- Kar, nakit akışı, borç ve dipnotları aynı dönemler için karşılaştırdım.
- Şirket özelindeki üç ana riski ve izleme göstergelerini yazdım.
- Fiyat tespit raporunun yöntemini ve önemli varsayımlarını okudum.
- Halka açıklık, pay imtiyazları ve satış kısıtlarını kontrol ettim.
- Talep öncesinde yeni KAP açıklaması olup olmadığını yeniden kontrol ettim.
Kaynak kontrol tarihi: 18 Ekim 2026. Bu kontrol listesi araştırmaya yardımcı olur; getiri tahmini veya yatırım tavsiyesi değildir.
Yatırım tavsiyesi değildir. Finansal kararlarınız için profesyonel danışmanlık alın.
