Bedelsiz sermaye artırımı sonrası lot sayısı ve teorik fiyat nasıl hesaplanır? %50 ve %200 örnekleri, KAP kontrolü ve sık yapılan hatalar.
“%200 bedelsiz” haberini gören bir yatırımcı, hesabındaki lotların üç katına çıkacağını öğrenince portföy değerinin de üç katına çıkacağını düşünebilir. İşlemin mekanik etkisi böyle değildir. Pay sayısı artarken pay başına teorik fiyat aynı oranla aşağıya uyarlanır. İşlem tek başına şirkete yeni nakit getirmez ve yatırımcıya kendiliğinden kazanç sağlamaz.
Bu rehberde bedelsiz oranını lota çevirecek, sade bir teorik fiyat hesabı yapacak ve gerçek bir şirket açıklamasında hangi alanları arayacağınızı göreceksiniz. Tüm sayısal örnekler varsayımsaldır; belirli bir paya ilişkin beklenti değildir.
Bedelsiz sermaye artırımı ne anlama gelir?
Borsa İstanbul'un pay çeşitleri açıklamasına göre şirket, iç kaynaklarından sermayeye aktardığı tutar karşılığında çıkardığı payları ortaklarına bedel almadan dağıtır. Şirketin çıkarılmış sermayesi büyür; buna karşılık işlem yeni fon girişi yaratmaz. Bedelli sermaye artırımında ise yeni paylar bedel karşılığında satılarak şirkete kaynak sağlanabilir. İki kavramın yatırımcı açısından en temel farkı budur.
“Bedelsiz” sözcüğü, payların yatırımcıya ek ödeme gerektirmeden verilmesini anlatır. Ekonomik değerin yoktan yaratıldığını anlatmaz. Bir pastanın daha fazla dilime ayrılması, pastanın sırf bu nedenle büyümesi demek değildir. Elbette işlem sonrasında piyasa fiyatı ayrıca yükselip düşebilir; bu hareket, bedelsiz pay dağıtımının garanti getirisi değildir.
Bedelsiz oranı lot sayısına nasıl çevrilir?
Hesap için açıklanan yüzdeyi ondalık orana çevirin: %50 için 0,50, %200 için 2,00. Ardından şu iki işlemi yapın:
Yeni verilen pay = Eski pay sayısı × bedelsiz oranı
İşlem sonrası toplam pay = Eski pay sayısı × (1 + bedelsiz oranı)
Örneğin hesabınızda 100 lot varsa ve oran %200 ise 200 yeni lot alırsınız; toplamınız 300 lot olur. “%200 bedelsiz = toplam 200 lot” demek sık yapılan bir hatadır. %50 oranında ise 100 lot için 50 yeni lot, toplam 150 lot oluşur. Gerçek hesaplarda pay grubu, küsurat ve kurum ekranı gibi ayrıntılar bulunabilir; kesin tahsis için şirketin KAP açıklaması ve yatırım kuruluşunuzun kayıtları esas alınmalıdır.
| Başlangıç payı | Bedelsiz oranı | İlave pay | Son toplam |
|---|---|---|---|
| 100 lot | %50 | 50 lot | 150 lot |
| 100 lot | %200 | 200 lot | 300 lot |
Bedelsiz sonrası teorik fiyat nasıl hesaplanır?
Yalnızca bedelsiz işlemi varsa, aynı gün nakit temettü veya bedelli artırım yoksa sade formül şöyledir:
Teorik fiyat = hak kullanımı öncesindeki son kapanış fiyatı / (1 + bedelsiz oranı)
Bu, Borsa İstanbul'un özsermaye halleri teorik fiyat prosedüründeki genel formülde bedelli artırım ve nakit temettü bileşenleri sıfır alındığında elde edilir. Resmî hesaplamada son kapanış fiyatı ve duyurulan oran kullanılır. Aynı gün birden çok hak kullanımı varsa bu sade formülü tek başına uygulamayın; nakit temettü ve bedelli artırım da teorik fiyatı etkiler.
%200 örneği: İşlem öncesi 100 lotunuz, son kapanış fiyatı 60 TL olsun. İşlem öncesi gösterge portföy değeri 100 × 60 = 6.000 TL olur. %200 bedelsiz sonrası teorik fiyat 60 / 3 = 20 TL, toplam lot 100 × 3 = 300 olur. Teorik değer yine 300 × 20 = 6.000 TLdir. Komisyon, vergi, başka şirket olayı ve sonraki piyasa hareketi bu örneğe dahil değildir.
%50 örneği: Aynı 100 lot ve 60 TL varsayımında yeni lot 50, toplam lot 150; teorik fiyat 60 / 1,5 = 40 TL olur. 150 × 40 = 6.000 TL sonucu, pay adedi artışının tek başına zenginleşme yaratmadığını tekrar gösterir.
Teorik fiyat bir hesap referansıdır, açılışta veya gün sonunda görülecek işlem fiyatının vaadi değildir. Emirler, yeni bilgi ve alıcı-satıcı dengesi gerçek fiyatı değiştirebilir. Portföy ekranı hak kullanımı ve yeni payların hesaba işlenmesi sırasında geçici olarak farklı rakamlar gösterebilir.
Gerçek bir bedelsiz açıklamasını KAP'ta nasıl kontrol edersiniz?
Bir sosyal medya görselindeki yüzde yerine KAP Bildirim Sorguları üzerinden şirketin “Sermaye Artırımı - Azaltımı İşlemlerine İlişkin Bildirim” kaydını açın. Önce üç tarih ve iki durumu ayırın:
- Yönetim kurulu kararı: Şirketin niyetini ve önerilen oranı gösterir; tek başına işlemin başladığını göstermez.
- Başvuru ve onay: Gerekli izinlerin alınıp alınmadığını, ihraç belgesini ve güncelleme açıklamalarını inceleyin.
- Bedelsiz pay alma hakkı kullanım başlangıç tarihi: Hesabınız için kritik uygulama tarihidir. Tarih sonradan değişebileceği için en güncel bildirimi açın.
Oran için “toplam bedelsiz pay alma oranı” alanına, farklı pay grupları varsa kendi grubunuza bakın. Kaynak bölümünde iç kaynak ve kârdan bedelsiz pay ayrımını okuyun. Bir KAP örnek bildiriminde karar tarihi, güncelleme durumu, oran ve hak kullanım tarihi ayrı alanlarda gösterilir. Bildirimdeki “ödeme tarihi” ifadesi, bu bağlamda yeni payların hesaba geçeceği tarihe ilişkin olabilir; nakit ödeme varsaymayın.
Bedelsiz ile temettüyü karıştırmayın
Nakit temettüde şirketten pay sahibine para ödenir. Bedelsiz sermaye artırımında ise pay sayısı artar ve şirket dışından yeni fon girişi olmaz. Kâr payının hisse olarak dağıtıldığı bazı işlemler bedelsiz çerçevesinde değerlendirilir; fakat nakit temettü ile hesap hareketi aynı değildir. Ayrıntı için Trendborsa'nın temettü ve temettü verimi rehberine bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
# %100 bedelsizde lot kaç katına çıkar?
Yalnızca %100 bedelsiz varsa mevcut her 1 lot için 1 ilave lot gelir; toplam lot iki katına çıkar. Sade teorik fiyat da önceki kapanışın yarısıdır. Bu, piyasanın mutlaka o fiyatta işlem yapacağı anlamına gelmez.
# Bedelsiz hissesi almak kâr garantisi mi?
Hayır. Şirketin operasyonel değeri, büyümesi ve kârlılığı bedelsiz dağıtım nedeniyle otomatik artmaz. Sonraki fiyat hareketi risk taşır.
# Yeni lotlar hemen görünmezse ne yapmalıyım?
Önce KAP'taki hak kullanım ve payların hesaba geçiş tarihlerini kontrol edin. Ardından yatırım kuruluşunuzun işlem geçmişine bakın; uyuşmazlık sürüyorsa kuruluşla görüşün. Ekrandaki geçici görüntüden yatırım sonucu çıkarmayın.
Kaynak kontrol tarihi: 16 Ekim 2026. Düzenleme ve işlem takvimi değişebileceğinden güncel KAP bildirimi ve Borsa İstanbul prosedürü esas alınmalıdır. Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Yatırım tavsiyesi değildir. Finansal kararlarınız için profesyonel danışmanlık alın.
