Döviz makası nedir? Alış satış farkı nasıl hesaplanır?

Döviz alış ve satış fiyatını karıştırmadan makası TL ve yüzde olarak hesaplayın; 1.000 dolar örneğiyle başa baş kurunu görün.

Bir bankanın ekranında dolar için iki rakam görürsünüz: “alış” ve “satış”. Dolar almak istiyorsanız kurumun satış fiyatından işlem yaparsınız; elinizdeki doları satmak istiyorsanız kurumun alış fiyatı uygulanır. Bu iki fiyat arasındaki fark, döviz alım satım makasıdır. Kur değişmese bile aynı anda alıp geri satmanız hâlinde zarar oluşmasının temel nedeni budur.

Makası bilmek özellikle küçük kur hareketlerinden kazanç bekleyen veya kısa sürede tekrar TL'ye dönecek kişiler için önemlidir. Aşağıdaki kurlar tamamen varsayımsaldır; güncel dolar fiyatı, bir kurumun teklifi veya işlem önerisi değildir.

Döviz alış ve döviz satış kuru kimin açısından yazılır?

Ekrandaki adlandırma genellikle fiyatı yayımlayan kurumun bakış açısındandır. Kurum sizden döviz alırken “döviz alış” kurunu, size döviz satarken “döviz satış” kurunu kullanır. “Ben dolar alıyorum, o zaman alış kuruna bakmalıyım” yanılgısı bu yüzden yaygındır. İşlemi onaylamadan önce ekrandaki ödeyeceğiniz TL, alacağınız döviz ve varsa ayrı maliyetleri kontrol edin.

Burada “döviz” hesaptaki yabancı para bakiyesini; “efektif” ise fiziki banknotu ifade edebilir. Kurumlar bu işlemler için farklı fiyat gösterebilir. ATM, şube ve mobil uygulamada gördüğünüz tekliflerin aynı olacağını varsaymayın. Banknot çekme veya yatırma koşulları da hesaptaki dövizi alıp satma işleminden ayrılabilir.

Makas TL ve yüzde olarak nasıl hesaplanır?

Temel fark şu kadar basittir:

Birim makas = Satış kuru − Alış kuru

Örneğin bir kurumun dolar alış fiyatı 42,00 TL, satış fiyatı 42,20 TL olsun. Birim makas 0,20 TL, yani 20 kuruştur. Dövizi bu satış fiyatından alıp aynı kurumun aynı andaki alış fiyatından hemen geri satarsanız, her dolar başına 20 kuruş fark ödersiniz.

İlk yatırdığınız TL'ye göre yüzde maliyeti görmek için (satış − alış) / satış × 100 formülünü kullanın. Örnekte 0,20 / 42,20 × 100 ≈ %0,47. Bazı karşılaştırmalarda fark orta kura bölünür; bu farklı bir tanımdır. İki kurumu karşılaştırırken aynı yüzde formülünü kullandığınızdan emin olun. TL karşılığını bilmek çoğu zaman daha anlaşılırdır.

1.000 dolar alıp hemen satarsanız ne olur?

Varsayımsal 42,20 TL satış kurundan 1.000 dolar almak için 42.200 TL ödersiniz. Aynı anda 42,00 TL alış kurundan 1.000 doları geri satarsanız 42.000 TL alırsınız. Kurumun iki fiyatı değişmediği ve başka maliyet olmadığı varsayımında fark 200 TL olur. Bu, ilk ödediğiniz 42.200 TL'nin yaklaşık %0,47'sidir.

Bu örnek sadece makas etkisini izole eder. İşlem onayında ayrıca vergi, komisyon veya transfer masrafı varsa toplam maliyet artar. Böyle kalemlerin türü ve oranı değişebileceği için burada sabit bir oran kullanılmıyor. Yalnızca ekranın “kur” satırını değil, nihai ödenecek tutarı esas alın.

Başa baş kur seviyesi nasıl bulunur?

1.000 doları 42,20 TL'den aldıysanız alış maliyetiniz 42.200 TL'dir. Başka kesinti yoksa bunu geri almak için gelecekteki döviz alış kurunun en az 42,20 TL'ye çıkması gerekir. İlk alış kuru 42,00 TL olduğuna göre alış kurunda en az 0,20 TL artış gerekir. Bu artış 42,00 TL'ye göre yaklaşık %0,48'dir. Aynı örnekte fiyat ekranında tek bir “dolar kuru” rakamının yükselmesi yeterli değildir; siz satış yaparken uygulanacak alış rakamına bakmalısınız.

Makas sabit kalacak diye bir kural yoktur. Piyasa hareketli olduğunda kurum alış ve satış fiyatlarını farklı hızlarda değiştirebilir; hafta sonu veya piyasanın sığ olduğu saatlerde gösterilen fark da değişebilir. Bu nedenle bugün hesaplanan başa baş noktası, gelecekteki alış kurunun nasıl oluşacağını garanti etmez.

TCMB kuru ile bankanın kuru neden farklı olabilir?

TCMB'nin gösterge niteliğindeki kur açıklamasına göre Merkez Bankası belirli iş günlerinde gösterge alış ve satış kurları yayımlar. Bu kurlar piyasadaki her işlemin zorunlu fiyatı değildir; TCMB dışındaki kişiler kendi işlemlerinde uygulanacak kuru belirler. Bu yüzden haberlerde görülen “Merkez Bankası kuru” ile bankanızın anlık alış veya satış teklifi aynı rakam olmak zorunda değildir.

TCMB göstergesini referans olarak kullanacaksanız saat ve tarihini de not edin. Resmî tatillerde, hafta sonlarında ve yarım gün çalışılan günlerde gösterge kur belirlenmez. Gün içinde daha önce ilan edilmiş bir referansla canlı işlem teklifini karşılaştırıp farkın tamamını “komisyon” diye yorumlamayın. Aynı anda, aynı para birimi ve aynı işlem türü için alınmış iki kurum teklifini karşılaştırmak daha temiz bir yöntemdir.

Trendborsa'nın döviz çeviricisi genel kur karşılaştırması için kullanılabilir; bankanızın size verdiği kesin alış ve satış teklifinin yerine geçmez. Gerçek işlem maliyetini hesaplarken kurumun iki yönlü fiyatını esas alın.

İşlem öncesi dört satırlık karşılaştırma

İki ek kontrol daha yapın: Teklif hesap dövizi için mi yoksa nakit efektif için mi? Kur ekranda görüldüğü anda sabitleniyor mu, yoksa işlem onayında yenileniyor mu? Bir kurumda dövizi satın alıp başka kuruma aktarmayı planlıyorsanız transfer ücreti, süre ve kabul koşullarını ayrı hesaba katın. Salt daha dar görünen makas, toplam işlem maliyetinin mutlaka daha düşük olduğunu göstermez.

Sık sorulan sorular

Döviz alırken neden satış kuru kullanılır? Çünkü satış kurunu yayımlayan kurum dövizi size satmaktadır. Ekrandaki “alış” ve “satış”, müşterinin değil kurumun işlem yönünü anlatır.

Makas ne zaman ödenir? Genellikle ayrı bir tahsilat satırı olarak değil, alış ve satış için farklı fiyat uygulanmasıyla etkisini gösterir. Ayrı vergi ve komisyonlar varsa bunlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Makas yüzde kaç olmalı? Her zaman geçerli tek bir makas oranı yoktur. Para birimi, işlem kanalı, saat, piyasa koşulu ve kurum teklifine göre değişir. Aynı koşullarda alınmış güncel teklifleri karşılaştırın.

Kaynaklar: TCMB gösterge niteliğindeki kurların belirlenmesi ve kullanımı · TCMB kur arşivi

Kaynaklar 29 Ekim 2026'da kontrol edildi.

Bu içerik finansal okuryazarlık amacıyla hazırlanmıştır; döviz alım satım tavsiyesi değildir.

Yatırım tavsiyesi değildir. Finansal kararlarınız için profesyonel danışmanlık alın.